अमेरिकेतील अब्जाधीश वित्तीय दलाल जेफ्री एपस्टीन याच्याविरोधातील लैंगिक शोषण प्रकरणाला नव्याने उजाळा देण्याचे श्रेय तपास पत्रकार ज्युली के. ब्राऊन यांना दिले जाते. सत्ताधाऱ्यांच्या छत्रछायेखाली दबलेले हे प्रकरण त्यांनी सातत्यपूर्ण आणि धाडसी रिपोर्टिंगच्या माध्यमातून पुन्हा राष्ट्रीय चर्चेत आणले.
तपासाची सुरुवात
२०१७ साली Miami Herald मध्ये कार्यरत असताना ब्राऊन यांनी २००८ मधील एका वादग्रस्त कराराचा मागोवा घेतला. एपस्टीनवर अल्पवयीन मुलींचे लैंगिक शोषण केल्याचे गंभीर आरोप होते. मात्र, फेडरल अधिकाऱ्यांशी झालेल्या ‘नॉन-प्रोसेक्युशन ॲग्रीमेंट’ (NPA) मुळे त्याला अत्यंत सौम्य शिक्षा मिळाली होती. या करारामुळे अनेक पीडितांना न्यायापासून वंचित राहावे लागल्याचे ब्राऊन यांच्या तपासातून पुढे आले. ब्राऊन यांनी देशभरातील ८० हून अधिक पीडित महिलांशी संपर्क साधून त्यांचा विश्वास संपादन केला आणि त्यांच्या अनुभवांना आवाज दिला. अनेक महिलांनी पहिल्यांदाच सार्वजनिकपणे आपली कहाणी मांडली.
मालिकेची खळबळ
२०१८ मध्ये ब्राऊन यांनी “Perversion of Justice” या शीर्षकाखाली लेखमाला प्रसिद्ध केली. या मालिकेत त्यांनी न्यायप्रक्रियेत झालेल्या कथित हस्तक्षेपांचा आणि प्रभावशाली व्यक्तींनी एपस्टीनला दिलेल्या संरक्षणाचा पर्दाफाश केला.
या प्रकरणात त्या काळचे अमेरिकेचे कामगार मंत्री Alexander Acosta यांनी दिलेल्या सवलतींवरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात आले. लेखमाला प्रसिद्ध झाल्यानंतर देशभरातून संतापाची लाट उसळली.
राष्ट्रीय परिणाम
ब्राऊन यांच्या तपासानंतर २०१९ मध्ये एपस्टीनला पुन्हा मानवी तस्करी आणि लैंगिक शोषणाच्या आरोपाखाली अटक करण्यात आली. या प्रकरणामुळे राजकीय पातळीवर मोठी खळबळ उडाली आणि अखेर अलेक्झांडर अकोस्टा यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला. तसेच, या घडामोडींमुळे अमेरिकेतील अनेक राज्यांमध्ये लैंगिक शोषणविरोधी कायद्यांमध्ये सुधारणा करण्याची प्रक्रिया गतीमान झाली.
सन्मान आणि लेखन
धाडसी तपास पत्रकारितेसाठी ब्राऊन यांना प्रतिष्ठेचा George Polk Award प्रदान करण्यात आला. तसेच त्या पुलित्झर पुरस्काराच्या अंतिम फेरीतही पोहोचल्या.
या संपूर्ण तपासावर आधारित त्यांनी “Perversion of Justice: Selling Out Women and Children” हे पुस्तकही प्रकाशित केले, ज्यात त्यांनी या प्रकरणातील पडद्यामागील वास्तव मांडले आहे.
या प्रकरणाने आधुनिक पत्रकारितेची ताकद अधोरेखित केली. सत्तेच्या आणि पैशाच्या प्रभावाखाली दबलेल्या प्रकरणालाही एक निडर पत्रकार प्रकाशझोतात आणू शकतो, याचे उदाहरण ज्युली के. ब्राऊन यांनी घालून दिले आहे. त्यांच्या प्रयत्नांमुळेच आज ‘एपस्टीन फाईल्स’ आणि संबंधित प्रभावशाली व्यक्तींवरील चर्चा जागतिक स्तरावर सुरू आहे.
