नवी दिल्ली:
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) गुरुवारी कक्षेत दोन उपग्रहांचा वापर करून आपला महत्त्वाकांक्षी स्पेस डॉकिंग प्रयोग करणार होती. पण इस्रोचा हा प्रयोग दुसऱ्यांदा पुढे ढकलला गेला. यापूर्वी हा प्रयोग 7 जानेवारीला होणार होता, मात्र पुढे ढकलल्यानंतर 9 जानेवारी ही प्रयोगासाठी निश्चित करण्यात आली होती.
मिशनमध्ये सहभागी असलेल्या उपग्रहांमध्ये जास्त फरक झाल्यामुळे इस्रोने बुधवारी उपग्रहांचा स्पेस डॉकिंग प्रयोग दुसऱ्यांदा पुढे ढकलला. स्पेस डॉकिंग एक्सपेरिमेंट (SpaDeX) या नावाने ओळखले जाणारे हे मिशन मूळत: मंगळवारी नियोजित होते. मात्र, नंतर ती गुरुवारपर्यंत पुढे ढकलण्यात आली.
बुधवारी ट्विटरवरील एका पोस्टमध्ये, बेंगळुरूस्थित अंतराळ संस्था इस्रोने म्हटले आहे की, “उपग्रहांमधील 225 मीटरच्या आत जाण्याचा प्रयत्न करत असताना, दृश्यमानतेच्या कालावधीनंतरचे विचलन अपेक्षेपेक्षा जास्त असल्याचे आढळले. उद्याचे नियोजित डॉकिंग पुढे ढकलण्यात आले. “उपग्रह सुरक्षित आहेत.”
जर ISRO या मोहिमेत यशस्वी झाले तर भारत हा स्पेस डॉकिंग तंत्रज्ञान असणारा जगातील चौथा देश बनेल.
PSLV C60 रॉकेटने श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन स्पेस सेंटरच्या पहिल्या प्रक्षेपण पॅडवरून दोन छोटे उपग्रह – SDX01 (चेझर) आणि SDX02 (लक्ष्य) आणि 24 पेलोड्स घेऊन उड्डाण केले. प्रक्षेपणानंतर सुमारे 15 मिनिटांनी, प्रत्येकी 220 किलो वजनाचे दोन छोटे अंतराळ यान 475 किमीच्या वर्तुळाकार कक्षेत सोडण्यात आले.
ISRO च्या मते, SpaceX मिशन दोन लहान अंतराळयानांचा वापर करून इन-स्पेस डॉकिंगचे प्रदर्शन करण्यासाठी एक किफायतशीर तंत्रज्ञान प्रात्यक्षिक मिशन आहे. हे तंत्रज्ञान भारताच्या अंतराळ महत्त्वाकांक्षेसाठी आवश्यक आहे जसे की चंद्रावरील भारत, चंद्रावरून नमुना परत करणे, भारतीय अंतराळ स्थानकाचे बांधकाम आणि ऑपरेशन (BAS) इ.
स्पेस एजन्सीने सांगितले की, ‘स्पेस डॉकिंग एक्सपेरिमेंट’ (SPADEX) हा दोन लहान उपग्रहांचा वापर करून स्पेसक्राफ्टच्या भेट, डॉकिंग आणि अनडॉकिंगसाठी आवश्यक तंत्रज्ञान विकसित आणि प्रदर्शित करण्यासाठी डिझाइन केलेला एक महत्त्वाचा प्रकल्प आहे.
इस्रोने म्हटले आहे की, “स्पेस डॉकिंगमध्ये भारताची क्षमता वाढवण्यासाठी स्पॅडेक्स एक मैलाचा दगड ठरेल. स्पेस डॉकिंग हे भविष्यातील अंतराळ मोहिमांसाठी एक महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान आहे, ज्यामध्ये उपग्रह सेवा, स्पेस स्टेशन ऑपरेशन्स आणि इंटरप्लॅनेटरी मिशनचा समावेश आहे.
हेही वाचा –
डॉ. व्ही. नारायणन इस्रोची कमान घेतील, एस. सोमनाथ यांचा कार्यकाळ संपत आहे
इस्रोने पुन्हा केले चमत्कार… अंतराळात ‘लोबिया’चे बीज अंकुरले, आशेची पानेही निघाली
