बिहारच्या राजकारणात पुन्हा एकदा सत्ता परिवर्तनाच्या अटकळांना उधाण आले आहे. यावेळीही सर्वांच्या नजरा बिहारचे मुख्यमंत्री नितीशकुमार यांच्याकडे लागल्या असून खरमास संपताच बिहारच्या राजकारणात मोठे वळण येऊ शकते, अशी चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे. येत्या काही दिवसांत राज्यात नवी राजकीय दिशा दिसू शकते, असे नेते आणि विश्लेषकांचे मत आहे.
लालूंच्या वक्तव्याने राजकारण ढवळून निघाले
राजद प्रमुख लालू यादव यांच्या एका वक्तव्याने बिहारच्या राजकीय वातावरणात खळबळ उडाली आहे. नुकतेच लालू यादव म्हणाले होते की, नितीश कुमारांसाठी आपले दरवाजे नेहमीच खुले असतात आणि त्यांनीही आपले दरवाजे उघडे ठेवावेत. नितीशकुमार आले तर त्यांचा पाठिंबा का घेत नाही, आम्हीही त्यांचा पाठिंबा घेऊ, असा टोलाही त्यांनी लगावला. या विधानानंतर बिहारच्या राजकारणात उत्सुकता आणि अटकळ वाढली आहे. खरमासानंतर बिहारमध्ये सत्ताबदल होऊ शकतो, अशी चर्चा राजकीय पक्षांमध्ये आहे.
नितीश-तेजस्वीच्या चित्राचे अनेक अर्थ
नितीश कुमार आणि विरोधी पक्षनेते तेजस्वी यादव यांच्या एका चित्राने बिहारच्या राजकारणात नव्या चर्चेला सुरुवात केली आहे. या छायाचित्रात मुख्यमंत्री नितीश कुमार हसत हसत तेजस्वी यादव यांच्याकडे हात पुढे करत त्यांचा हात धरत आहेत. त्याचवेळी तेजस्वी यादव नितीश कुमार यांना हात जोडून अभिवादन करत आहेत, तर नितीश कुमार त्यांना आधार देत त्यांच्या खांद्यावर थोपटत आहेत. या चित्राबाबत बिहारच्या राजकीय वर्तुळात विविध प्रकारचे अंदाज बांधले जात असून त्याला सत्तेच्या नव्या समीकरणांची जोड दिली जात आहे.
2024 मध्ये खरमास नंतर बिहारचे राजकारण बदलले
28 जानेवारी 2024 रोजी नितीश कुमार यांनी एक मोठे राजकीय पाऊल उचलले आणि इंडिया ब्लॉक सोडून एनडीएमध्ये सामील होण्याचा निर्णय घेतला. यासोबतच त्यांनी महाआघाडीचे सरकार पाडले आणि भाजपच्या मदतीने नवीन सरकार स्थापन करण्याचा दावा केला. खरमास 14 जानेवारीनंतर संपतो आणि 2024 मध्ये बिहारच्या राजकारणात खरमांनंतर मोठा बदल दिसून आला. आता या घडामोडीनंतर बिहारमधील सत्ताबदलाबाबत सट्टाबाजार पुन्हा एकदा तापला आहे. 2024 मध्ये, खरमास 15 डिसेंबरपासून सुरू होईल आणि 14 जानेवारी 2025 रोजी संपेल.
अमित शहांचे एक विधान आणि अटकळांची फेऱ्या सुरू झाली
बिहार विधानसभा निवडणुकीसाठी जेमतेम 7-8 महिने उरले आहेत. ही राजकीय चर्चा तेव्हा सुरू झाली जेव्हा एका कॉन्क्लेव्हमध्ये गृहमंत्री अमित शहा यांना बिहारमध्ये भाजपची रणनीती काय असेल आणि नेता कोण असेल असा प्रश्न विचारण्यात आला. या प्रश्नावर अमित शहा म्हणाले की, याबाबतचा निर्णय भाजपचे संसदीय मंडळ घेईल. हे विधान धक्कादायक होते कारण याआधी एनडीए आणि भाजपच्या नेत्यांनी नितीशकुमार हेच बिहारमध्ये एनडीएचे नेते राहतील असे वारंवार सांगितले होते. अमित शहांच्या या वक्तव्यानंतर जेडीयू नेत्यांमध्ये संशय निर्माण झाला आहे.
‘बिहारमध्ये भाजपचे स्वतःचे सरकार असावे…’
यापूर्वी अटलबिहारी वाजपेयी यांचा 100 वा वाढदिवस देशभरात साजरा होत असताना बिहारचे उपमुख्यमंत्री विजय सिन्हा यांच्या वक्तव्याने राजकीय खळबळ उडाली आहे. बिहारमध्ये भाजपचे स्वतःचे सरकार असावे, हे अटलबिहारी वाजपेयींचे स्वप्न होते आणि ते आम्ही पूर्ण करू शकतो, असे विजय सिन्हा म्हणाले. या विधानानंतर बिहारच्या राजकारणात पुन्हा एकदा चर्चेला उधाण आले आहे. मात्र, नंतर विजय सिन्हा यांनी या विधानावर स्पष्टीकरण देत बिहारमधील नेतृत्व नितीशकुमार यांच्याकडेच राहील, असे सांगितले. पण त्यांच्या पहिल्या विधानाने एनडीए आघाडी आणि जेडीयू-भाजप यांच्यातील संबंधांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.
नितीश यांचे एनडीएशी जुने नाते आहे
नितीशकुमार आणि भाजपचे नाते अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या काळापासूनचे आहे. 1998 मध्ये NDA (National Democratic Alliance) ची स्थापना झाल्यापासून ही आघाडी अस्तित्वात आहे. त्यावेळी आधी समता पक्ष म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जेडीयूची भाजपसोबत युती होती. जॉर्ज फर्नांडिस यांनाही एनडीएचे समन्वयक बनवण्यात आले.
कमी जागा, तरीही नितीश मुख्यमंत्री
गेल्या विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांवर नजर टाकली तर, जेडीयू (जनता दल युनायटेड) ने भाजपपेक्षा जास्त जागा लढवल्या होत्या, पण त्यांना मोठे नुकसान सहन करावे लागले होते. जेडीयूला खूप कमी जागा मिळाल्या होत्या, तर भाजपची कामगिरी खूपच चांगली होती. भाजपचा स्ट्राइक रेट नेहमीप्रमाणे उत्कृष्ट होता आणि तो क्रमांक दोनचा पक्ष म्हणून उदयास आला होता. गेल्या निवडणुकीचे निकाल लागल्यानंतरही कमी जागा जिंकूनही भाजपने नितीशकुमार यांना मुख्यमंत्रीपद देण्याचा निर्णय घेतला होता. या निर्णयातून एनडीए आघाडीची ताकद आणि भाजप-जेडीयू संबंधांची खोली दिसून आली. पण आता चर्चा तीव्र होत चालली आहे कारण नुकतेच महाराष्ट्रात असे काही घडले आहे, ज्यामुळे बिहारच्या राजकारणात शक्यता निर्माण झाल्या आहेत.
